برگزاری دومین نشست «ای ایران بخوان» در موکب جهاددانشگاهی بوشهر/ تأکید بر نقش هویت ملی و زبان فارسی در ماندگاری ایران
به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی استان بوشهر، در این نشست، دکتر عبدالکریم مشایخی، استاد دانشگاه، مورخ، نویسنده، پژوهشگر مطالعات بوشهرشناسی و خلیج فارسپژوهی و رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه بوشهر، با تبیین ابعاد مختلف هویت ایرانی، تاریخ و تمدن این سرزمین را یکی از مهمترین پشتوانههای هویت ملی دانست و بر ضرورت آشنایی نسل جوان با گذشته تاریخی و فرهنگی ایران تأکید کرد.
وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به پیشینه تمدنی ایران، اظهار کرد: یافتههای تاریخی و باستانشناسی نشان میدهد سرزمینی که امروز ایران نامیده میشود، از کهنترین مراکز شکلگیری تمدن در جهان به شمار میرود و برخی پژوهشها، پیشینه تمدنی آن را تا ۱۲ هزار سال نیز برآورد کردهاند.
مشایخی با اشاره به نتایج برخی کاوشهای باستانشناسی در جیرفت افزود: این یافتهها نشان میدهد که تمدن ایران در برخی حوزهها حتی از تمدن بینالنهرین نیز کهنتر و پیشرفتهتر بوده است؛ موضوعی که بیانگر جایگاه ممتاز ایران در تاریخ شکلگیری تمدنهای بشری است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه بوشهر در ادامه به پیشینه نام ایران اشاره کرد و گفت: تا سال ۱۹۳۵ میلادی، در بسیاری از منابع و اسناد بینالمللی از ایران با نام «پرشیا» یاد میشد؛ نامی که ریشه در پارس و حکومت هخامنشیان دارد. واژه «ایران» نیز برگرفته از «آریا» و به معنای آزادگان و مردمان شریف است و بازتابی از هویت تاریخی این سرزمین به شمار میرود.
وی همچنین با اشاره به گستره تاریخی ایران، فلات ایران را فراتر از مرزهای سیاسی امروز دانست و گفت: ایران تنها یک واحد سیاسی با مرزهای کنونی نیست، بلکه بخشی از یک حوزه تمدنی گسترده است که در طول تاریخ، نقشی اثرگذار در شکلگیری فرهنگ و تمدن منطقه ایفا کرده است.
خلیج فارس؛ نامی برخاسته از تاریخ
مشایخی در ادامه با اشاره به جایگاه تاریخی خلیج فارس اظهار کرد: نام این آبراه در اسناد، نقشهها و منابع معتبر تاریخی همواره «خلیج فارس» بوده و حتی در نقشههای یونانی نیز از آن با عنوان «دریای پارس» یاد شده است. از اینرو، هرگونه تلاش برای تغییر این نام، فاقد پشتوانه تاریخی و علمی است.
وی تأکید کرد: شناخت تاریخ و جغرافیای ایران، تنها به معنای آشنایی با گذشته نیست، بلکه بخشی از فرآیند شناخت هویت ملی و تقویت احساس تعلق به این سرزمین به شمار میرود.
هویت ملی؛ مهمترین عامل ماندگاری ایران
این استاد دانشگاه، استحکام هویت ملی، پویایی فرهنگ و زبان فارسی و توانایی ایرانیان در حفظ هویت خود در برابر تهاجمات تاریخی را از مهمترین عوامل ماندگاری ایران دانست و افزود: موقعیت جغرافیایی ایران موجب شده است که این سرزمین در طول تاریخ بارها در معرض هجوم قدرتهای مختلف قرار گیرد، اما هیچیک از این تهاجمات نتوانسته است هویت ایرانی را از میان ببرد.
وی خاطرنشان کرد: آنچه ایران را در طول هزاران سال پابرجا نگه داشته، تنها قدرت نظامی نبوده، بلکه فرهنگ، زبان، خردورزی و توانایی جامعه ایرانی در حفظ و بازتولید هویت ملی بوده است؛ ویژگیهایی که موجب شده ایران در سختترین مقاطع تاریخی نیز مسیر تداوم و پویایی خود را حفظ کند.
تهاجمات تاریخی و پایداری هویت ایرانی
مشایخی در ادامه سخنان خود با مرور مهمترین تهاجمات تاریخی به ایران، اظهار کرد: تاریخ این سرزمین سرشار از فراز و فرودهایی است که هر یک میتوانست موجودیت فرهنگی و تمدنی ایران را با چالش روبهرو کند، اما آنچه در همه این دورهها تداوم یافت، هویت ایرانی بود.
وی نخستین نمونه را حمله اسکندر مقدونی و تشکیل حکومت سلوکیان دانست و گفت: پس از سقوط هخامنشیان، اسکندر مقدونی ایران را تصرف کرد و جانشینان او نزدیک به یک قرن بر این سرزمین حکومت کردند. سیاست آنان گسترش زبان و فرهنگ یونانی از طریق استقرار حاکمان یونانی و تشویق به آمیختگی فرهنگی بود، اما با وجود این تلاشها، زبان و فرهنگ یونانی نتوانست جایگزین فرهنگ ایرانی شود.
رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه بوشهر افزود: امروز، پس از گذشت بیش از دو هزار سال، آثار اندکی از نفوذ زبان یونانی در فرهنگ ایران دیده میشود، در حالی که فرهنگ و هویت ایرانی همچنان پابرجاست و این موضوع، بیانگر استحکام تمدن ایران است.
ورود اسلام و شکوفایی تمدن ایرانی ـ اسلامی
مشایخی با اشاره به ورود اسلام به ایران، این رویداد را یکی از مهمترین مقاطع تاریخ کشور دانست و گفت: ایرانیان در این دوره، میان دین اسلام و فرهنگ عربی تفاوت قائل شدند. آنان اسلام را پذیرفتند، اما زبان، فرهنگ و هویت ایرانی خود را حفظ کردند.
وی مطالعه کتابهای «خدمات متقابل اسلام و ایران» اثر شهید مرتضی مطهری و «کارنامه اسلام» اثر عبدالحسین زرینکوب را برای شناخت بهتر این دوره تاریخی پیشنهاد کرد و افزود: پذیرش اسلام به معنای کنار گذاشتن هویت ملی نبود، بلکه ایران توانست ضمن حفظ میراث فرهنگی خود، به یکی از مهمترین کانونهای رشد و شکوفایی تمدن اسلامی تبدیل شود.
وی ادامه داد: پس از حدود دو قرن حکومت خلفای عرب، سلسلههای ایرانی همچون طاهریان، صفاریان، سامانیان، آلبویه، غزنویان و سلجوقیان در ایران شکل گرفتند و هر یک در احیای هویت ایرانی، گسترش علم، فرهنگ و تمدن نقش مؤثری ایفا کردند.
فردوسی؛ پاسدار زبان فارسی و هویت ملی
این پژوهشگر تاریخ، حکیم ابوالقاسم فردوسی را یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای تاریخ ایران در حفظ زبان فارسی دانست و گفت: اگر فردوسی نبود، شاید امروز زبان فارسی جایگاه کنونی خود را نداشت. شاهنامه تنها یک اثر ادبی نیست، بلکه سند هویت ملی ایرانیان است.
وی با اشاره به بیت مشهور فردوسی «بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی»، اظهار کرد: فردوسی در یکی از حساسترین مقاطع تاریخی، با سرودن شاهنامه، سهم بزرگی در پاسداری از زبان فارسی و هویت ایرانی ایفا کرد.
مشایخی با نقل دیدگاه یکی از ایرانشناسان خارجی افزود: تفاوت ایرانیان با بسیاری از ملتها در این است که فردوسی را داشتهاند؛ شخصیتی که توانست زبان و فرهنگ ایرانی را از گزند فراموشی حفظ کند.
مغولان نیز نتوانستند فرهنگ ایرانی را شکست دهند
وی سومین تهاجم بزرگ تاریخ ایران را حمله مغولان دانست و گفت: مغولان با خشونتی کمسابقه به ایران حمله کردند و شهرهای بسیاری را ویران ساختند، اما با گذشت زمان نهتنها فرهنگ مغولی بر ایران غلبه نکرد، بلکه بسیاری از فرمانروایان مغول تحت تأثیر فرهنگ و تمدن ایرانی قرار گرفتند.
مشایخی افزود: مسلمان شدن بسیاری از حاکمان مغول و گرایش برخی از آنان، از جمله اولجایتو، به مذهب تشیع، نشان میدهد که تمدن ایرانی توانایی تأثیرگذاری بر مهاجمان را داشته است.
وی با جمعبندی این سه مقطع تاریخی تأکید کرد: اسکندر، اعراب مسلمان و مغولان، هر یک با اهداف و شیوههای متفاوت به ایران وارد شدند، اما هیچیک نتوانستند هویت ایرانی را از میان ببرند. راز این ماندگاری در ویژگیهای فرهنگی ملت ایران، خردورزی، واقعبینی و توانایی آنان در حفظ ارزشهای تمدنی نهفته است.
زبان فارسی؛ پیونددهنده فرهنگ ایرانی در گسترهای فراتر از مرزها
رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه بوشهر، زبان فارسی را یکی از مهمترین عوامل استمرار هویت ایرانی دانست و اظهار کرد: امروز زبان فارسی علاوه بر ایران، زبان رسمی تاجیکستان و یکی از زبانهای رسمی افغانستان است و آثار و نفوذ آن در کشورهای مختلف منطقه از جمله پاکستان، هند، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان و حتی بخشهایی از چین نیز مشاهده میشود.
وی با بیان خاطرهای از سفر خود به پاکستان گفت: در شهر کراچی با فردی آشنا شدم که با وجود سالها دوری از ایران، همچنان اشعار حافظ، سعدی و گلستان سعدی را از حفظ میخواند. این موضوع نشان میدهد زبان و ادبیات فارسی از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و به بخشی از هویت فرهنگی منطقه تبدیل شده است.
مشایخی تأکید کرد: نفوذ زبان فارسی تنها به حوزه ادبیات محدود نمیشود، بلکه در اسناد تاریخی، کتیبهها و آثار بهجامانده از تمدن ایرانی در مناطق مختلف نیز میتوان نشانههای آن را مشاهده کرد؛ موضوعی که بیانگر عمق و گستره فرهنگ ایرانی است.
ایرانشناسی؛ ضرورتی برای شناخت هویت ملی
مشایخی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به جایگاه مطالعات ایرانشناسی در جهان، اظهار کرد: کشورهای اروپایی سالها پیش رشتهای با عنوان «شرقشناسی» را بنیان گذاشتند که در کنار پژوهشهای علمی، در مواردی نیز با اهداف سیاسی و استعماری به شناخت جوامع شرقی میپرداخت. در ذیل این حوزه، رشتههایی همچون ایرانشناسی، ترکشناسی و عربشناسی شکل گرفت و به تدریج به شاخههای مستقل علمی تبدیل شد.
وی با بیان اینکه امروز ایرانشناسی یکی از رشتههای مهم مطالعاتی در دانشگاهها و مراکز علمی جهان است، افزود: خوشبختانه این حوزه در ایران نیز با تلاش شخصیتهایی همچون زندهیاد دکتر حسن حبیبی، آیتالله سیدمحمد خامنهای، دکتر محمدعلی رجبی دوانی و دکتر علیاکبر صالحی توسعه یافته و زمینه مناسبی برای شناخت هرچه بیشتر تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران فراهم شده است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه بوشهر با تأکید بر ضرورت توجه نسل جوان به تاریخ و فرهنگ ایران، اظهار کرد: هر اندازه شناخت جامعه، بهویژه نسل جوان، از گذشته این سرزمین بیشتر باشد، قدرت تحلیل آنان نسبت به مسائل امروز نیز افزایش خواهد یافت.
وی با اشاره به جایگاه مفاخر بزرگ ایران گفت: فردوسی، سعدی، حافظ، نظامی گنجوی، صائب تبریزی و دهها شاعر، اندیشمند و دانشمند دیگر، سرمایههای ماندگار فرهنگ ایران هستند که هر یک سهم بزرگی در حفظ و گسترش زبان، فرهنگ و هویت ایرانی داشتهاند.
مشایخی تمدن ایرانی را تمدنی مبتنی بر عقلانیت، گفتوگو، دانش و مدارا توصیف کرد و افزود: ایران در طول قرنها با تکیه بر این ویژگیها توانسته است از آزمونهای دشوار تاریخی عبور کند و همچنان به عنوان یکی از کهنترین حوزههای تمدنی جهان جایگاه خود را حفظ کند.
وی همچنین با اشاره به اهمیت توجه به هویت ملی و مطالعات ایرانشناسی، بر نقش دانشگاهها، مراکز علمی و نهادهای فرهنگی در معرفی ظرفیتهای تاریخی و تمدنی کشور تأکید کرد و برگزاری سلسلهنشستهای «ای ایران بخوان» را گامی مؤثر در مسیر ارتقای آگاهی عمومی و تعمیق شناخت نسل جوان از تاریخ و فرهنگ ایران دانست.
خدمات سلامت؛ رویکردی در کنار فعالیتهای فرهنگی
همزمان با برگزاری این نشست، کانون سلامت جهاددانشگاهی استان بوشهر با استقرار ایستگاه خدمات سلامت در محل موکب، خدمات رایگان اندازهگیری فشارخون و قندخون را به عزاداران، زائران و مراجعهکنندگان ارائه کرد.
کارشناسان این کانون ضمن انجام غربالگری اولیه، مشاورههای لازم درباره پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر، اصلاح سبک زندگی و ضرورت انجام معاینات دورهای را در اختیار مراجعهکنندگان قرار دادند؛ خدماتی که با استقبال گسترده مردم همراه شد.
موکب جهاددانشگاهی؛ پیوند فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و سلامت
در کنار برنامههای فرهنگی و خدمات سلامت، عوامل موکب جهاددانشگاهی استان بوشهر با پذیرایی از عزاداران حسینی، فضایی صمیمی، معنوی و فرهنگی برای حاضران فراهم کردند.
موکب جهاددانشگاهی استان بوشهر در ایام سوگواری ماه محرم، با رویکردی فرهنگی و اجتماعی، تلاش کرده است در کنار خدمترسانی به عزاداران، زمینه اجرای برنامههای علمی، فرهنگی و هویتی را نیز فراهم کند؛ رویکردی که برگزاری سلسلهنشستهای «ای ایران بخوان» نمونهای از آن به شمار میرود.
معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی استان بوشهر نیز با راهاندازی این سلسلهنشستها، درصدد است با بهرهگیری از ظرفیت استادان، پژوهشگران و صاحبنظران، زمینه گفتوگو درباره تاریخ، تمدن، هویت ملی و فرهنگ ایران را برای دانشجویان، جوانان و علاقهمندان فراهم کند.
گفتنی است سلسلهنشستهای «ای ایران بخوان» در روزهای آینده نیز با حضور استادان و پژوهشگران حوزههای مختلف در موکب جهاددانشگاهی استان بوشهر ادامه خواهد یافت و در کنار آن، ارائه خدمات سلامت، برنامههای فرهنگی و پذیرایی از عزاداران نیز همچنان در دستور کار این موکب قرار دارد.
برگزاری همزمان نشستهای علمی و فرهنگی، ارائه خدمات سلامت و فعالیتهای اجتماعی در موکب جهاددانشگاهی استان بوشهر، جلوهای از رویکرد این نهاد در پیوند دانش، فرهنگ، مسئولیت اجتماعی و خدمترسانی به مردم است؛ رویکردی که با استقبال اقشار مختلف جامعه همراه شده و زمینهای برای گسترش تعاملات فرهنگی و ارتقای آگاهی عمومی در کنار ترویج فرهنگ عاشورایی فراهم کرده است.
انتهای پیام
نظر شما :